Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)

OBSESIF KOMPULSIF BOZUKLUK (OKB)

 

Herkesin zaman zaman rahatsizlik yaratan, zihninden atamadigi kaygili dusunceleri olmakla beraber, kisinin zihnini ele geciren, beynine hukmeden, tekrar tekrar beliren davetsiz dusunceler, durtuler oldugunda bu durum bir obsesyon olabilir. Obsesif kompulsif bozuklugu (OKB) olan kisiler genellikle obsesyonlarin kendi zihinlerinin bir urunu oldugunu bilir ancak bunu ne kontrol edebilirler, ne de bundan kurtulabilirler. 

OKBsi olanlar obsesyonlarini siklikla belli bazi rituellere (tekrarlayici davranislar) basvurarak azaltmaya, baskilamaya calisir. Bu ritiuelleri gerceklestirmeye kendilerini adeta mecbur hisseder ve bunlari bazen saatlerce surdurdukleri de olur. Rituller devreye girmisse bu durum kompulsiyon adini alir. Kiside hem obsesyon, hem de kompulsiyon mevcut ise ve bu durum kisinin yasamini zorlastiriyorsa obsesif kompulsif bozukluk tanisini koymak mumkundur. 

OKB her 40 kisiden birinde gorulebilen bir kaygi bozuklugudur. Kadinlar ve erkeklerin esit oranda etkilendikleri saptanmistir. OKBsi olan kisilerin yaklasik uce ikisinin, ergenlik ve erken eriskinlik donemlerinde bu bozuklugu gecirmeye basladiklari da bilinmektedir. 

OKB’nin belirtileri nelerdir? 

OKBnin baslica belirtileri kisinin yasamini ….tekrarlayan obsesyon ve kompulsiyonlardir. Bu belirtiler:

  • Gunde bir saatten daha fazla surebilir ya da
  • Ciddi boyutta sikintiya ve yasamin degisik boyutlarinda bozulmaya neden olur.

OKBsi olan kisiler obsesyon ve kompulsiyonlarinin asiri ve mantiksiz oldugunun farkindadir ve bu durumlarindan genellikle utanir.

En sik gorulen obsesyonlar nelerdir? 

  • Kirlenme korkusu (kir, mikrop, vucut sivilari ya da hastaliklar)
  • Tekrarlayan supheler (or: ocagin kapatilip kapatilmadigina dair)
  • Kesinlige ve duzene odaklanma
  • Dini konularla fazla mesgul olup, ayip ve gunah dusuncelere sahip olma korkusu
  • Kendine ya da baskalarina zarar verme korkusu
  • Kalabalik yerlerde mustehcen cumlelerin agizda cikmasina dair korku
  • Yasak ya da istenmeyen cinsel dusunceler, goruntuler ya da durtuler.

En sik gorulen kompulsiyonlar nelerdir? 

  • Temizleme/yikama (Or: elleri asiri yikamak, evdeki esyalari asiri temizlemek)
  • Kontrol etmek (Or: is yerinde uzerinde calisilan bir isi hatalara yonelik tekrar tekrar kontrol etmek)
  • Duzenleme (Or: herseyin belli bir duzende oldugundan emin olmak)
  • Biriktirme (Kagit, dergi, sise, cop gibi gereksiz seyleri toplamak, biriktirmek)
  • Zihinsel ritueller (Sayi saymak, kelimeleri tekrar etmek gibi)

Tedavi 

Obsesif Kompulsif Bozuklugun tedavisinde genellikle bilissel-davranisci terapi, bozuklugun derecesine gore ilac tedavisi de eklenerek uygulanir. Uzman psikologlar ve pskiyatristler terapi icin yetkilidir. OKBnin hizli bir tedavisi yoktur ama zamanla ve ozellikle de konusunda yetkin bir terapistle adim adim, obsesyon ve kompulsiyonlar uzerinde kontrol saglanarak bir terapi sureci dahilinde calisilirsa, iyilesme mumkundur. Psikoterapi ile birlikte, ayni zamanda belirtilerin tekrarlanmasinin da onune gecilebilir, uzun donem koruyuculuk saglanabilir.